Op donderdag 18 april waren we bij de uitreiking van de concept-kerndoelen van ‘Digitale geletterdheid’, om te leren wat dit nieuwe curriculum gaat betekenen voor het vak biologie. Hoe kun je als biologiedocent het beste voorbereiden op digitale geletterdheid?
1. Voor welke leerlingen is het nieuwe curriculum ‘Digitale geletterdheid’ ontwikkeld?

Het nieuwe curriculum Digitale geletterdheid is ontwikkeld voor leerlingen van de onderbouw van het voortgezet onderwijs, en het basisonderwijs. Doordat de kerndoelen van deze curricula op elkaar aansluiten, ontstaat er een doorlopende leerlijn. In deze blog richten we ons uitsluitend op het curriculum voor het voortgezet onderwijs.

2 Bij welk vak wordt digitale geletterdheid gegeven?

Scholen mogen zelf kiezen hoe ze het curriculum ‘digitale geletterdheid’ gaan geven. Dat kan dus betekenen dat alle kerndoelen van het vakgebied aan bod komen in een apart vak, dat bijvoorbeeld digitale geletterdheid heet. Maar veel kerndoelen kunnen ook in andere vakken goed tot hun recht komen, zoals bijvoorbeeld het ontwerpen van producten, of het analyseren en weergeven van gegevens.

3. Wanneer gaat het nieuwe curriculum van start?

Dat duurt nog even. Komend schooljaar (24-25) zullen de concept-kerndoelen van het nieuwe curriculum getest worden op een beperkt aantal scholen. Aan de hand daarvan kan het curriculum nog gewijzigd worden. Het nieuwe curriculum zal dus op zijn vroegst in schooljaar 25-26 van start gaan, maar dat wordt waarschijnlijk nog één of enkele  jaren later.

4. Hoe kan ik me als biologiedocent voorbereiden op digitale geletterdheid?

Je kunt digitale geletterdheid natuurlijk beschouwen als een ver-van-mijn-bed-show, maar dan loop je het risico dat je onderwijsuren inlevert (omdat het vak ergens anders gegeven wordt), of dat je een aantal willekeurige kerndoelen krijgt toegeschoven om te onderwijzen.

Je kunt ook eens kijken waar je nu al aan digitale geletterdheid doet, dat is vast meer dan je denkt! En waar mogelijkheden liggen om de kerndoelen een rol te geven in het vak biologie. Op zo’n manier kun je tot een schoolbrede afstemming komen voor het vakgebied. Leerlingen leren bijvoorbeeld excel aan bij digitale geletterdheid, maar het echte, zinvolle oefenen ermee, dat doen ze bij inhoudelijke vakken zoals biologie.

5. Welke kerndoelen van digitale geletterdheid passen goed bij het vak biologie?

Kerndoelen van digitale geletterdheid die goed bij biologie passen, zijn bijvoorbeeld:

  • Kerndoel 4: data.
    Het verwerken en weergeven van onderzoeksdata in grafieken en tabellen. Het gebruiken van datasets om vragen te beantwoorden.
  • Kerndoel 2: Digitale media en informatie
    Het beoordelen van (biologische) informatie op betrouwbaarheid, bijvoorbeeld met betrekking tot anticonceptie, klimaat, vaccinaties.
  • Kerndoel 6: Creëren met digitale technologie
    Het presenteren van de resultaten van onderzoek -of ontwerpactiviteiten. Het maken van infographics om informatie te presenteren.
  • Kerndoel 9: Digitale technologie, de samenleving en de wereld
    Het verkennen van de effecten van digitale technologie op de ecologie.
6. Heb je ook een overzicht van alle kerndoelen van digitale geletterdheid?

Leuk dat je zo enthousiast bent. Hou wel in gedachten dat het concept-kerndoelen zijn; in theorie kunnen ze allemaal nog bij het oud papier belanden. Maar waarschijnlijk belanden de meesten in deze of soortgelijke vorm in het curriculum.

Domein A: Praktische kennis & vaardigheden

De leerling zet digitale systemen functioneel in.

Kerndoel 1, Digitale systemen

De leerling navigeert doelgericht in het digitale media- en informatielandschap voor het verwerven en verwerken van informatie.

Kerndoel 2, Digitale media en informatie

De leerling gaat veilig om met digitale systemen, data en de privacy van zichzelf en anderen.

Kerndoel 3, Veiligheid en privacy

De leerling verkent het gebruik van data en dataverwerking.

Kerndoel 4, Data

De leerling verkent hoe AI-systemen werken.

Kerndoel 5, Artificiële intelligentie

Domein B: Ontwerpen maken

De leerling gebruikt passende strategieën bij het creëren en gebruiken van verschillende typen digitale producten.

Kerndoel 6, Creëren met digitale technologie

De leerling programmeert een computerprogramma met behulp van computationele denkstrategieën.

Kerndoel 7, Programmeren

Domein C: Wisselwerking tussen digitale technologie … en samenleving.

De leerling maakt weloverwogen keuzes bij het gebruik van digitale technologie en digitale media.

Kerndoel 8, Digitale technologie, jezelf en de ander

De leerling verkent hoe de digitale technolonolgie, digitale media en de samenleving elkaar wederzijds beïnvloeden.

Kerndoel 9, Digitale technologie, de samenleving en de wereld
7. Hoe gaat Biologieles.nl mij helpen met het geven van digitale geletterdheid?

Als lesmethode zetten we de bredere kerndoelen om in kleinere, meer toepasbare leerdoelen, en ontwikkelen we er lesmateriaal bij, dat een plaats krijgt de leerlijn van Biologieles.nl.

Voor digitale geletterdheid is de uitdaging dat scholen en biologiedocenten verschillende keuzes kunnen maken met betrekking tot de invulling van digitale geletterdheid bij vakken als biologie. Wat dus op de ene school passend lesmateriaal is, zal op de andere school niet gebruikt hoeven te worden.

Om hierin meer keuze te bieden, komen veel vaardigheden aan bod in praktische opdrachten en projecten, zoals bijvoorbeeld de opdracht ‘Zo maak je biologische nepnieuws’. Doordat je als docent kunt kiezen welke projecten je inzet, kun je ook kiezen welke leerdoelen je behandelt.

Daarnaast komen sommige digitale vaardigheden aan bod in meer algemeen lesmateriaal, bijvoorbeeld het maken van tabellen en grafieken bij practica of onderzoeksopdrachten. Zo behandel je als docent altijd een minimum van digitale geletterdheid, en kun je kiezen om het uit te breiden.

Wil je kennismaken met de leerstof en opdrachten van Biologieles.nl?
Dat kan gratis in de proeflicentie.
Bekijk vrijblijvend de digitale leeromgeving